03
Feb
12

cop nhat

Mười phân vẹn mười

Bài của  Hoàng Hồng Minh đã đăng trên Tia Sáng.

*****

Giống như mọi người, tôi vẫn nhớ mãi cái thuở mình còn rất trẻ. Khác nào như buổi sớm mùa xuân cựa mình ở vùng trung du, sương móc giăng yên ả trên những ngọn cỏ, và hơi nồng của đất quyện vương với mùi khói rơm tỏa từ bếp lửa sớm của nhà nào trong xóm.

Và rồi tôi bắt đầu tham dự buổi hội thảo đầu tiên của giới học thuật ! Chao, mình người lớn rồi nha, bàn toàn những vấn đề cực to.

Buổi sáng khai mạc hôm ấy có ba chuyến tham luận dài như những đoàn tàu hỏa sang sảng trôi qua. Giờ giải lao đến, anh Ba, người đàn anh mới của tôi, mời tôi ra quán nước trà kẹo lạc bên kia đường để « tĩnh tâm ».

-« Sao, nhà học giả trẻ Cụ Hinh, bạn thấy các tham luận ra sao ? »

-« Dạ, khó nói quá ạ… Chặt chẽ, kín bưng, hùng dũng… »

-« Cậu được đấy, thật thà… Nhưng mà, dát.

Tôi thấy thế này : họ tham luận cốt để khoe mẽ dọa người là một, để siêu tự vệ không một kẽ hở là hai, để lĩnh nhuận bút là ba. Còn lại chả có cái nội dung gì.

Họ có một bài thôi, hát ở khắp nơi, rằng đâu có họp là ta cứ đi.

Các loại bài này, không thể bị phê phán ở đoạn này hay đoạn kia được. Đâu cũng rào then ‘như dưới đây sẽ nói’, ‘như trên kia đã nói’, ‘xem toàn tập trang…’, bày binh bố trận tinh xảo, không biết đâu mà lần, đã rơi vào trong là không có lối ra. Chỉ có một cách, là cho toàn bộ những bài vở chết tiệt này vào sọt rác. »

Ông chủ quán hiền hậu đơm thêm lượt trà mới cho hai anh em, cười giòn «cứ chuyện đi, lượt trà này tôi biếu nhuận khẩu, không tính tiền! ».

—-

Vừa vặn lúc ấy bác Hai bước vào oang oang « mấy ông này lại rình nói xấu tôi hả ? Lạ gì ! Cho tôi nước nhá, ông chủ kính mến của tôi!».

Bác Hai chính là người đọc tham luận sang sảng lúc vừa rồi trên hội trường !

Ghế đẩu được kê thêm vào. Thêm người, cái quán đầu xuân vênh cửa này cũng đỡ lạnh hơn.

-« Mời bác Hai ! Đúng thế đấy, đang nói xấu người vắng mặt, như xưa nay thôi! Giới thiệu với bác Hai, một học giả trẻ của tương lai, mới tinh, bạn Cụ Hinh. Có người mới, nên có dịp nói lại chuyện cũ. »

Bác Hai trịnh trọng là thế trên diễn đàn lúc nãy, mà giờ này thì đã lại rất tinh anh dân dã.

-« Tôi biết thừa các ông nói gì về bọn tôi rồi ! Biết cả là các ông đang nói về chính tương lai của các ông mà các ông không biết đó thôi. »

Có sếp lớn, anh Ba gọi thêm đĩa kẹo lạc.

Bác Hai bảo.

-« Hôm nay có bánh kẹo, trà lá trên sảnh bên hội trường, chắc các anh chị em chúng nó tiết kiệm tiền không ra quán à ? Lỗ ông chủ nhé ! Ít người, nói chuyện kiểu ít người, cũng hay. »

Anh Ba bảo.

-« Xưa bác Hai cũng múa gươm chịu chơi lắm, dạo này bác nói tôi buồn ngủ quá ! »

-« Thế này nhé – Bác Hai hắng giọng.

Bây giờ người ta đến hội thảo để làm gì ? Như cậu vẫn thích nói đấy thôi, để khoe mẽ dọa người là một, để siêu tự vệ không một kẽ hở là hai, để lĩnh nhuận bút là ba.

Nói hay đến giời, có ai nghe ai đâu. Xã hội cổ truyền thì là vua với dân, cùng một ít quan. Nay là xã hội không vua, với vô vàn lớp quan trên dưới lạm phát nhằng nhịt. Hoặc giả có ai nghe ai một chút, thì rồi cũng bỏ đấy thôi, làm được gì ?

Thế nhưng nếu cậu nói hở một câu, mà chưa cần hở thật đâu – chỉ cần ‘có vẻ hở thôi’, thì hôm sau là câu ấy lên đến tận bàn tiệc của cấp trên cùng ! Không phải người ta mách để mà làm quà các mâm trên cao đâu. Mà để có cái làm chứng, để rồi quay về xơi tái cậu.

Tại sao anh Ba nhà ta đây còn nói hăng ? Vì anh Ba nhà ta chưa đạt đủ cân lạng để đáng bị xơi tái, thế thôi. »

Bác Hai thấy bạn Cụ Hinh nghe chăm chú quá, quay sang vỗ vai vui vẻ.

-« Cậu còn trẻ chán, vui tươi đi, bao giờ bằng anh Ba kia, thì chuyện của tôi nó mới ngấp nghé tới cậu.

Nói thêm với các ông thế này.

Xứ mình có nền bắt bẻ, không có nền nghị luận.

Từ vua đến dân, ai nói gì thì cứ lo rào dậu kín bưng, chữ vàng chữ bạc cả đấy. Ông nào cũng là nhà đại kiểm duyệt cả.

Người hay người tốt thì vẫn có, nhưng nền nghị luận hay và tốt, thì còn lâu.

Người ta không chỉ giỏi cái nền bắt bẻ, mà còn có bầu trời suy diễn siêu việt thêm nữa. »

Anh Ba quay sang « bạn Cụ Hinh đã thấy chàng trai anh Hai ngày nào chưa? »

-« Vâng, thưa bác Hai với anh Ba, tôi trẻ người, nhưng thấy người ta khi đọc khi nghe thì không hề cố tìm cách hiểu cái dòng chảy suy nghĩ của tác giả, tìm cách lật đi lật lại các vỏ từ của tác giả dùng để xem chúng chứa những nội dung gì mới của riêng tác giả đó. Người ta có vẻ chỉ lăm le lên đạn sẵn, chực xem người kia nói chỗ nào có vẻ chệch mình, là nổ súng liền ạ. »

Bác Hai cười sảng chí.

-« Chà, tay chịu chơi này cũng đáng hứa hẹn a ! Để tôi nói tiếp.

Nghị luận đối với người xứ Đông là võ công, là khẩu chiến, nôm na là võ miệng. Võ công thì trước hết phải thủ thế an toàn, mười phân vẹn mười, cốt sao cho không ai làm gì được mình đã. Chiến đấu mà lại sẵn sàng để cho người ta thắng mình, đấy là chuyện gì chứ không phải là võ công. Hơn nữa thì rồi lừa miếng, rồi chớp thời cơ, rồi quật ngã đối thủ mà giành chiến thắng.

Các biện sĩ thời xưa bắt đầu cuộc luận tranh nào cũng phải kín đáo, gói ghém chuyện từ « Tam hoàng, ngũ đế » đã, rồi khéo bày ra cái lưới lý luận kín bưng bâng quơ, để cuối cùng bất ngờ « ụp một cái » chụp ngay được đối thủ tranh luận vào trong chiếc vó luận của mình và khua trống đem trình bà con.

Đỉnh cao của công nghệ này là cuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng với Vương Lãng, các ông nhớ chứ. Ông Vương Lãng trổ tài mắng Gia Cát Lượng, đã tưởng trên tuyệt vời, đã cất vó được đối thủ. Thế mà khi bị Gia Cát Lượng mắng lại, ông Vương Lãng phải tức hộc máu lăn đùng xuống ngựa mà chết tại chỗ trong cái vó luận của Gia Cát Lượng. Thực ra thì hai ông này luận biện giống hệt nhau, khác nhau chỉ về kín hở, cùn sắc tí tẹo mà thôi. Mà rồi tôi nghĩ cuốn Tam Quốc cũng bịa vụ này nốt, cốt để khoe cái người kể chuyện thành ra là người trên tài cả Gia Cát Lượng ! Tranh biện ở xứ Đông cốt sao sướng được miệng mình, tàn hại được đối thủ, ở tầm cao nhất có thể !

Tôi nói chung vậy thôi, chứ riêng tôi rất quí các bạn đấy nhé, anh Ba biết tôi lâu rồi. Các bạn tranh biện in ít thôi, đủ về phong trào, cũng có thêm nhuận bút mà sống. Còn lại anh em cố gắng lẳng lặng mà nghiên cứu tìm tòi, làm được cái gì dài hơi, đừng phí ngày phí tháng. Tôi từ ngày làm quản lý cũng linh tinh quá, rồi đến lúc nào cũng phải dứt ra thôi.

Thôi ta vào đi, muộn rồi. Ông chủ ghi sổ tôi đi, mấy chục năm ghi sổ nhau rồi còn gì. Hôm nay tôi chiêu đãi anh em một phần nhuận bút. Nhanh nhanh, còn phải kịp lĩnh tiền rồi đi ăn trưa nữa chứ ! »./.


8 Responses to “cop nhat”


  1. 1 uyen
    February 3, 2012 at 11:30 am

    Dài quá, già rồi mắt mũi kèm nhèm rồi, đọc tiêu đề vậy, chuyển qua dạng audio đi😀

    • February 3, 2012 at 6:07 pm

      Hihi dao nay chi luoi qua vay , chiu kho doc chut di. Hom nay len mang vao blog cua GS Ngo Bao Chau, khong biet GS phat bieu gi gi do ve tri thuc ma bi trach moc ghe qua. Ma ke cung la, bao nhieu nguoi noi the thi chang sao nhung he co nguoi noi tieng ho ra mot cau la y nhu rang phai kho so hihi. Cung la nguoi sao khong lo cho cai suy nghi cua minh ma cu thich lo cho suy nghi cua nguoi khac la thiet, sao khong tu tim hieu ma phan bien ma cu phai doi toi khi co co hoi moi phan bien.
      Voi cai kieu mom to phan bien, chui dong phan bien, manh ai lay duoc phan bien, hop thuc hoa phan bien kieu quan an cuop…neu dung tieu tri phan bien de danh gia phan loai xep hang tri thuc e la thiet thoi cho tri thuc qua hihi.

      • 3 uyen
        February 4, 2012 at 6:06 am

        Coi 3 câu đầu là biết không cần coi, không rảnh, tốn calori. Hehe, CỤ HINH mà thấy vậy chắc tự ái đầy mình. Thấy tới cái câu buổi hội thảo đầu tiên gì đó là xì tốp ngay, đọc cái tựa đề với cái câu đó là biết gì rồi, đọc thêm đâu có bổ béo gì🙂
        Việc gì nói đi nói lại nói tái nói hồi, có khi thấy vậy mà hỏng phải vậy, tui dzị đó, cho mấy người tức ói máu, mấy người không tức coi chừng tui tức mà chết thiệt thân tui, hahaha.
        Hỏng biết nghen, chị là lao động chân tay không phải là trí thức xã hội chủ nghĩa theo đúng quy định nhà nước nên hỏng biết hỏng ăn theo nói leo được. Chỉ biết nghe thôi

      • February 4, 2012 at 1:30 pm

        Em cung tu ai rui day ne hihi🙂

      • 6 uyen
        February 5, 2012 at 3:03 pm

        Tự ái cái gì hả? Do giải thích 1 hồi rồi nghe người ta đáp là: rảnh quá hén, hả? Tự ái chi cho mệt dzậy hả? Ba cái chuyện này bổ béo cái gì mà nhào vô hả? Có khôn lên được chút nào không? Sorry nếu làm em tự ái thêm. Thiệt tình chị ráng căng mắt lên đọc cái còm của em chớ không hề đọc cái entry, may mà em còm ngắn chớ viết dài thêm chút cũng hỏng đọc luôn. Một trong những cái dở của NBC là không hiểu là bất cứ nơi nào có nhà nước thì bao giờ người dân cũng có vấn đề để đối kháng với nhà nước, không ít thì nhiều, những nước dân chủ thì người ta có cách để hóa giải những đối kháng đó như biểu tình, bỏ phiếu, cách chức, từ chức, bỏ tù kẻ cai trị… còn những nước không dân chủ thì không có cách gì để hóa giải những đối kháng đó được và chỉ chờ có dịp là bùng lên, vậy nên nếu người ta kỳ vọng vô họ mà thấy vậy thì phản ứng như vậy là dễ hiểu và có thể cảm thông được, đúng sai miễn bàn vì nó tương đối lắm. Nếu không bất hợp tác với NN (không muốn or không thể) thì phải tỏ rõ một cách khéo léo là mọi việc tôi làm vì người dân thấp cổ bé họng, tôi làm vì chính các bạn, tôi gắng hết sức để giúp những người tài giỏi được sử dụng, được sống với chính tài năng thiên phú của họ, đó là bổn phận ( tôi cảm thấy chứ không phải bị bắt buộc bởi kẻ khác) và mong muốn của tôi vì tài năng của họ không chỉ là quyền lợi của họ mà còn là nghĩa vụ, giống như tài năng thiên phú thì phải rút ruột trả nợ xã hội như cái mệnh trời bắt vậy, tốt cho chính họ và cho xã hội loài người, còn ai sử dụng họ thì hỏng biết, hehe.
        Vậy nha

      • February 6, 2012 at 7:01 am

        Troi oi, nguoi ta co tu ai gi dau co chu, e dua thoi ma. E cung co phai tri thuc dau hihi.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s




%d bloggers like this: